DOBRY film: System

Za:cdn.hitfix.com

Za:cdn.hitfix.com

Ostatnio Współautorka pisała o irańskim filmie zrobionym przez Amerykanów, to i teraz utrzymujemy się w multikulturowej i konfundującej konwencji — (anty)rosyjski obraz, nakręcony też przez Jankesów, na podstawie brytyjskiego bestsellera. Co od razu godne odnotowania: „System” osadzony jest w paskudnych latach 50. w ZSRR. Ku mojej radości, z duża dozą realizmu oddano realia tamtych czasów, a wartka i emocjonująca akcja, pozwalają wybaczyć radosne próby nadania wszystkiemu większej autentyczności, za pomocą ryzykownego manewru by Tom Hardy i Gary Oldman mówili z silnym akcentem wschodnioeuropejskim.

Child 44

USA, 2015

reż. Daniel Espinosa,

wyk. Tom Hardy, Naomi Rapace, Gary Oldman

„System” był jednym z tych filmów, na jakie czekałem w tym roku. Tym bardziej, że Tom Hardy („Locke”) nie za wiele miał okazję pokazać w nieco rozczarowującym „Mad Max: Na drodze gniewu”. W „Systemie” Anglik, o którym wiemy, że nieźle mówi z amerykańskim akcentem wciela się w rolę oficera Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) Lwa Demidowa: ustatkowanego i spełnionego zawodowo bohatera ZSRR.  Rzecz dzieje się w 1953 r., kiedy to MBP było jedną z kolejnych — po GRU, czy NKWD — emanacji policji politycznej ZSRR, czyli najistotniejszego filaru stalinowskiego państwa terroru. Lew jest brutalnym siepaczem aparatu bezpieczeństwa, tropi szpiegów, zdrajców i wrogów narodu, czyli kategorii, pod którą mógł w tamtych czasach popaść dosłownie każdy.

Po awanturze z podwładnym, psychopatycznym Wasilijem, Lew nagle znajduje się po drugiej stronie barykady. Nie dość, że musi zadenuncjować swoją żonę, Raisę (Noomi Rapace) co oznacza właściwie jedno w tamtych czasach, to jeszcze pakuje się — trochę na swoje życzenie — w kryminalną intrygę. Tuż przed wybuchem awantury z żoną, jego serdeczny kolega, Aleksiej (znany z „Wroga Numer Jeden” Fares Fares), przekonuje Lwa, że jego syn został zamordowany, a nie jak twierdzi koroner — potrącony przez pociąg.

Za: thenypost-files-wordpress-com

Za: thenypost-files-wordpress-com

Na pierwszy rzut oka, kryminał osadzony w stalinizmie brzmi jak niepoważny żart. Totalitaryzm, który zamordował ok. 40 mln ludzi, ma być areną poszukiwań jednego mordercy dzieci? Tymczasem, jak tłumaczy jeden z bohaterów: „W raju nie ma morderstw”. W realiach sowieckiego terroru nie istniało pojęcie morderstwa, bo stało ono w sprzeczności z narracją propagandy sukcesu (Stalin popełnił kiedyś artykuł „Zawrót głowy od sukcesów”!). Decyzja o podjęciu przez Lwa śledztwa oznacza zakwestionowanie podstaw ideologii uzasadniającej brutalną dyktaturę, a zarazem podjęcie beznadziejnej walki o prawdę w czasach permanentnego kłamstwa. Po drodze pojawia się jeszcze wątek dramatu małżeńskiego. Tragiczny dylemat głównego bohatera, czy ma wydać na śmierć żonę, ujawnia głębszy dramat Raisy. „Miałam odrzucić zaręczyny enkawudzisty? — dramatycznie pyta w pewnym momencie. Dla rozwiązania fabuły nie bez znaczenia będzie fakt, że akcja toczy się w 1953 r., no ale nie zdradzamy szczegółów.

Można się oczywiście zżymać, że Hollywood zabrał się za ten film. Prawa do drugiej części arcypopularnej trylogii Toma Roba Smitha, jaką jest „Child 44” (17 nominacji do różnych nagród, tłumaczenie na 36 języków, wskoczenie na listę „100 Książek Dekady”), nabył Ridley Scott, który zebrał solidną pakę aktorskich sław (oprócz wspomnianych Hardego i Rapace: Gary Oldman, Vincent Cassel i Agnieszka Grochowska).

Za: mountainx.com

Za: mountainx.com

Co wyszło? Jak dla mnie cholernie przekonujący, brutalny i trzymający do samego końca w napięciu film. Naprawdę wiernie oddane realia epoki: szare ubrania bohaterów, urokliwe wnętrza i posępne widoki smogu nad Moskwą czy Rostowem, za które „przebrała się” Praga. Do tego świetnie oddana atmosfera ciągłego strachu i terroru. Podejmując decyzję o prowadzeniu śledztwa i gry w kotka i myszkę z byłymi kolegami ze służb, Lew z żoną wie, na co się pisze. Nadaje to wszystkiemu klimatu fatalizmu, a brutalne sceny aktów przemocy trącą odpychającym naturalizmem. Równolegle toczący się wątek kryminalny i walka o przetrwanie bohaterów doskonale współgrają, prowadząc do ostrego i naprawdę dobrego finału.

Nie popada przy tym „System” w tanie moralizatorstwo, a zarzucana obrazowi krytyka Kremla sprowadza się jedynie do poruszania nieobecnych w rosyjskim dyskursie publicznym wątkach zbrodni tamtej dyktatury. Film został zakazany w Rosji („antyrosyjski”), no ale w obecnym szale patriotycznego uniesienia nie ma miejsca na prezentowanie jakże licznych mało chwalebnych  epizodów z historii kraju.

Mocne, dobre i ciekawe kino. 

Za: m.natemat.pl

Za: m.natemat.pl

One thought on “DOBRY film: System

  1. Pingback: Chcemy już do szkoły! Dobre filmy na jesień | Dobry Film, Zły Film

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s